Odrzucenie spadku

Odrzucenie spadku przez osoby pełnoletnie

Śmierć bliskiej osoby to zawsze trudny i bolesny moment. Po jej odejściu spadkobiercy stają nie tylko przed koniecznością uporządkowania wielu spraw, lecz także podjęcia decyzji, czy przyjąć spadek.

Warto pamiętać, że dziedziczenie nie zawsze oznacza wyłącznie korzyści - często wiąże się również z przejęciem długów lub innych, nie w pełni znanych zobowiązań finansowych zmarłego. Aby chronić spadkobierców przed niepożądanymi konsekwencjami, polskie prawo przewiduje możliwość rezygnacji z dziedziczenia.

Instytucja ta, określana jako odrzucenie spadku, zwana często niepoprawnie zrzeczeniem się dziedziczenia lub zrzeczeniem się spadku, pozwala uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania pozostawione przez spadkodawcę.

Ile mam czasu na odrzucenie spadku?

Zgodnie z art. 1015 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Taka możliwość przysługuje zarówno spadkobiercom testamentowym jak i ustawowym, w zależności od tego na jakiej podstawie nastąpić miałoby dziedziczenie.

Z reguły momentem dowiedzenia się o tytule swego powołania jest data otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy. Jest to zdarzenie, które powoduje rozpoczęcie biegu terminu.

W terminie sześciu miesięcy spadkobierca musi podjąć decyzję, czy chce dany spadek odrzucić. Stosownie do art. 1015 § 2 Kodeksu cywilnego, po upływie wspomnianego terminu, brak oświadczenia w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

PRZYKŁAD NR 1: W dniu 1 stycznia 2026 r. zmarł Adam, który nie pozostawił testamentu i posiadał żonę oraz dwoje dzieci. Wyżej wymienieni spadkobiercy dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy w dniu 1 stycznia 2026 r. ("dzień, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania"). Wobec tego ich sześciomiesięczny termin na odrzucenie spadku rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2026 roku.

PRZYKŁAD NR 2: W dniu 1 stycznia 2026 r. zmarł Adam, który nie pozostawił testamentu i posiadał żonę oraz dwoje dzieci. Żona Adama dowiedziała się o śmierci męża w dniu 1 stycznia 2026 r., zaś dzieci w dniu 30 kwietnia 2026 roku. Termin na odrzucenie spadku przez żonę spadkodawcy biegnie od dnia 1 stycznia 2026 r., zaś dla jego dzieci termin ten rozpoczyna się dnia 30 kwietnia 2026 roku. Nie jest istotne z jakiego źródła dzieci Adama dowiedziały się o śmierci ojca. Termin rozpoczyna się zarówno wtedy, gdy źródło było nieoficjalne (np. ustna informacja od żony Adama lub innego członka rodziny, jak i oficjalne (np. powiadomienie z sądu o toczącym się postępowaniu spadkowym).

PRZYKŁAD NR 3: W dniu 1 stycznia 2026 r. zmarł Adam, który nie pozostawił testamentu i posiadał żonę, dzieci, rodziców, jedną siostrę i siostrzenicę. Żona, jego dzieci, rodzice, jedyna siostra odrzucili spadek. Siostrzenica nie utrzymuje kontaktów ze swoją rodziną. O śmierci Adama dowiedziała się w dniu 1 stycznia 2026 roku, lecz nie otrzymała żadnych informacji, czy pozostali spadkobiercy (którzy zgodnie z porządkiem dziedziczenia byli w kolejności przed nią) odrzucili spadek. O tym, że jej matka odrzuciła spadek dowiedziała się z pisma otrzymanego z sądu w dniu 13 listopada 2026 roku. Termin na odrzucenie spadku biegnie dla niej od dnia 13 listopada 2026 roku. Nie jest istotne z jakiego źródła siostrzenica dowiedziała się o odrzuceniu spadku przez swoją matkę. Termin rozpoczyna się zarówno wtedy, gdy źródło było nieoficjalne (np. ustna informacja od jej matki), jak i oficjalne (np. powiadomienie z sądu).

Koszty i dokumenty potrzebne do odrzucenia spadku

Zgodnie z treścią art. 1018 § 3 Kodeksu cywilnego oświadczenie o odrzuceniu spadku lub przyjęciu spadku złożone może być przed sądem lub przed notariuszem.

W celu odrzucenia spadku u notariusza należy okazać:

• dowód osobisty odrzucającego spadek,

• odpis aktu zgonu spadkodawcy (może być to kserokopia).

Oświadczenie o odrzuceniu spadku zostanie przygotowane przez notariusza na podstawie okazanych dokumentów i udzielonych przez odrzucającego spadek znanych mu informacji dotyczących spadkodawcy i innych spadkobierców.

W celu ustalenia kosztów prosimy o kontakt.

Skutki odrzucenia spadku przed notariuszem

Odrzucenie spadku wywołuje takie skutki, jakby spadkobierca nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że nie dziedziczy on żadnych aktywów (korzyści), ani długów spadkowych.

Notariusz z urzędu wysyła wypis aktu notarialnego obejmującego odrzucenie spadku do właściwego sądu. Jeżeli oświadczenie o odrzuceniu spadku było skuteczne (nie zostało złożone przedwcześnie lub po upływie terminu), to cała procedura dotycząca odrzucenia spadku kończy się wraz z podpisaniem w kancelarii aktu notarialnego w przedmiocie odrzucenia spadku.